Schoolprojecten

Ga je een spreekbeurt houden of een werkstuk maken over de traumahelikopter? Dan vind je hier informatie die je kunt gebruiken.

Waarvoor wordt een traumahelikopter gebruikt?
Na een groot en ernstig ongeluk of ramp kun je hem zien vliegen; een gele helikopter. Dat is de traumahelikopter. Het woord ‘trauma’ komt uit de Griekse taal en betekent ‘wond’. De traumahelikopter wordt gebruikt om levens te redden. Met een helikopter kan de piloot heel snel naar de plek vliegen waar een dokter nodig is. Helikopters hebben bovendien het voordeel dat ze vlak bij de plaats van het ongeluk verticaal kunnen opstijgen en landen. Ook heeft de helikopter speciale apparatuur en medicijnen aan boord.

Alle traumahelikopters in Nederland hebben dezelfde naam: Lifeliner. Deze helikopters zijn van het type EC 135. Ze worden gemaakt in Duitsland, in de fabriek van Eurocopter. Er kunnen drie mensen in zitten. De gewonde kan liggen.

Wat zijn de verschillen tussen een traumahelikopter en een ambulance?
Op een ambulance rijden een chauffeur en een verpleegkundige. Hun belangrijkste taak: de gewonde zo goed mogelijk verzorgen en zo snel mogelijk naar een ziekenhuis brengen. De dokters in het ziekenhuis beginnen dan met de medische behandeling.

De bemanning van een traumahelikopter bestaat uit een piloot, een verpleegkundige en een dokter. Samen vormen zij het mobiel medisch team (MMT).

De MMT-arts is geen gewone huisdokter, maar een medisch specialist. Medische specialisten zijn doktoren die in het ziekenhuis werken. Zij hebben veel meer ervaring met ernstige gewonden dan een huisarts. Komt de medisch specialist bij een ernstig ongeluk aan, dan kan hij de gewonde meteen helpen. Hij kan het slachtoffer bijvoorbeeld onder narcose brengen (dat betekent verdoven). Het slachtoffer heeft dan minder pijn. Ook kan de specialist een buisje inbrengen, zodat de gewonde voldoende zuurstof binnen krijgt. Verpleegkundigen mogen deze hulp niet altijd verlenen. Zonder directe hulp op de plaats van het ongeluk, kan de gewonde doodgaan.

Waarom is de traumahelikopter zo handig?
De traumahelikopter kan zo’n 240 kilometer per uur vliegen. Een helikopter heeft geen last heeft van files. Ook staan er geen stoplichten in de lucht. Hierdoor kan een traumahelikopter drie keer sneller dan een ambulance bij een ongeluk zijn. Eén arts kan dan in een groot gebied helpen. Uit onderzoek blijkt dat het eerste uur na een ongeluk heel belangrijk is voor de overlevingskansen van een gewonde. Dit wordt het ‘gouden uur’ genoemd. In dit uur moet de arts meteen goede hulp geven. Het mobiel medisch team van de traumahelikopter kan deze hulp razendsnel geven. De behandeling van de gewonde begint meteen op de plaats van het ongeluk.

Alarmnummer 112
Bij een ernstig ongeluk of een ramp is het belangrijk om meteen het alarmnummer 112 te bellen. De mensen aan de telefoon bij 112 beslissen dan of het nodig is een traumahelikopter naar het ongeluk te sturen. Hiervoor bestaan speciale regels.

Binnen twee minuten in actie
Is een traumahelikopter nodig? Dan komt het mobiel medisch team (de piloot, de arts en de verpleegkundige) van de helikopter die er het dichtste bij is, in actie. De helikopter vertrekt binnen twee minuten na de melding van het ongeluk. Dat kan zo snel, omdat het MMT in een aparte kamer vlak bij de helikopter zit. De piloot hoort vaak pas tijdens de vlucht waar hij naartoe moet vliegen. Is de helikopter bij het ongeluk aangekomen, dan zoekt de piloot een goede landingsplaats uit. De verpleegkundige heeft een speciale opleiding gehad om de piloot bij het vliegen te helpen. Dit kan soms heel moeilijk zijn. Midden in de stad staan er allerlei dingen in de weg. Het is belangrijk dat de landingsplaats vrij is. Dan kan het MMT zo goed mogelijk zijn werk doen. Andere hulpdiensten (zoals politie, brandweer en ambulance) en toeschouwers moeten voor hun eigen veiligheid op ruim 25 meter afstand blijven van de helikopter. De piloot is verantwoordelijk voor de helikopter als het MMT op de plaats van het ongeluk is. Na de landing doen de arts en verpleegkundige er alles aan om de gewonde zo goed mogelijk te verzorgen.

Helikopter en ambulance werken samen
Op de plaats van het ongeluk is ook altijd een ambulance aanwezig. Heeft de MMT-arts van de helikopter de gewonde behandeld? Dan gaat het slachtoffer meestal met de ambulance naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis. Een ambulance heeft namelijk meer ruimte dan de helikopter.

Vanwege de kleine ruimte in de helikopter wordt elke centimeter aan de binnenkant gebruikt. Het toestel zit vol met speciale apparaten die het leven van de gewonde kunnen redden. Het lijkt op een vliegend ziekenhuis. Soms gaat de MMT-arts mee in de ambulance. Hij bedient dan de ingewikkelde apparaten die de gewonde in leven houden. De helikopter vliegt mee naar het ziekenhuis om de dokter weer op te halen. Het team is dan weer compleet en staat klaar voor een nieuwe oproep. Als de gewonde niet snel genoeg met de ambulance in het ziekenhuis kan zijn, gaat hij met de helikopter mee.

Waarvoor wordt de traumahelikopter opgeroepen?
De meeste ongelukken waarvoor de traumahelikopter wordt opgeroepen zijn verkeersongelukken (70%). De rest bestaat uit bijvoorbeeld bedrijfsongelukken (vaak met machines), mensen die van steigers en daken vallen, verdrinkingen en steek- en schietpartijen.

Van vroeger naar nu
In 1995 startte de eerste traumahelicopter van ANWB Medical Air Assistance van het dak van het Academisch Ziekenhuis Vrije Universiteit Amsterdam. Sinds die tijd is er veel veranderd. Tegenwoordig vervoeren de traumahelikopters de mobiel medische teams van het VU medisch centrum in Amsterdam, het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam, het Universitair Medisch Centrum St Radboud in Nijmegen en het Universitair Medisch Centrum Groningen.

ANWB Medical Air Assistance voert de vliegoperatie uit voor deze vier traumacentra. De helikopters van Rotterdam en Nijmegen hebben hun basis op Rotterdam Airport en Volkel (vliegvelden in de buurt). In Groningen en Amsterdam kan de helikopter op het helidek van het ziekenhuis landen en opstijgen.

Sinds april 2011 mag door heel Nederland 24 uur per dag worden gevlogen, dus ook ’s nachts. De mobiel medische teams hebben geleerd hoe ze om moeten gaan met een speciale nachtkijker (night vision goggle). Deze is op hun helm vastgemaakt en kan naar beneden worden geklapt. Met deze nachtkijkers kunnen ze makkelijker in het donker landen. De traumahelikopters zijn voor de nachtoperatie geschikt gemaakt.

Op het kaartje zie je dat er met de traumahelikopters in heel Nederland mensen geholpen kunnen worden.

Kijk ook eens naar deze aflevering van Klokhuis over nachtvliegen met een traumahelikopter!